Egzamin PES z chirurgii ogólnej w sesji jesiennej 2023 roku objął szerokie spektrum zagadnień, uwzględniając zarówno klasyczne sytuacje kliniczne, jak i aktualne rekomendacje. Oto najważniejsze kategorie i typy pytań, które warto poznać przed przystąpieniem do kolejnej edycji.
1. Chirurgia jelita grubego i odbytnicy
W tej sekcji dominowały pytania dotyczące:
- nieszczelności zespolenia (np. wskazania do zabiegu Hartmanna),
- nowotworów odbytnicy i okrężnicy (wskazania do TEM, czynniki ryzyka nawrotu raka, klasyfikacja Hincheya),
- wskazań do kolonoskopii kontrolnej po usunięciu gruczolaków,
- dysplazji i pseudopolipów w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
Pytania często testowały znajomość zaleceń co do postępowania w konkretnych przypadkach klinicznych — np. pacjent z zespołem Turcota i setkami polipów czy chora po wielu operacjach z zespołem ślepej pętli.
2. Chirurgia wątroby, trzustki i dróg żółciowych
Egzamin obejmował:
- klasyfikację Bismutha-Corlette'a i dobór typu resekcji dróg żółciowych,
- wskazania do resekcji torbieli i guzów trzustki (w tym IPMN),
- leczenie martwiczego zapalenia trzustki i pseudotorbieli,
- różnicowanie torbieli bąblowcowej,
- techniki operacyjne, jak np. ALPPS czy procedura Freya.
Wielokrotnie pytano o różnice w rozpoznawaniu i leczeniu ropni wątroby, cholangiokarcinoma, a także o zastosowanie skali Fistula Risk Score.
3. Choroby przełyku i żołądka
- kwalifikacja do operacyjnego leczenia choroby refluksowej (wybór między fundoplikacją pełną a niepełną),
- leczenie przełyku Barretta z dysplazją,
- podejście do wrzodów z widocznym naczyniem (hemostaza endoskopowa i wycinki),
- wskazania do resekcji w guzach połączenia przełykowo-żołądkowego,
- objawy i leczenie zwężenia odźwiernika oraz stanów ostrych, jak pęknięcie przełyku (zespół Boerhaave'a).
4. Chirurgia bariatryczna
- czynniki ryzyka śródoperacyjnych powikłań (np. BMI powyżej 50 kg/m²),
- kwalifikacja do operacji rewizyjnej w przypadku przełyku Barretta,
- względne przeciwwskazania do leczenia operacyjnego (np. żylaki przełyku).
5. Chirurgia naczyniowa i zakażenia
- profilaktyka przeciwzakrzepowa u pacjentów przed laparotomią,
- rozpoznawanie zespołu ponownego ukrwienia,
- ostre zakażenia tkanek miękkich, w tym wskazania do antybiotykoterapii empirycznej,
- wskazania do operacji tętniaka aorty brzusznej i lokalizacja tętniaków trzewnych.
6. Przepukliny
- technika TAPP i TAR, w tym struktury anatomiczne,
- wskazania do operacji przepuklin okołostomijnych (np. uwięźnięcie jelita),
- techniczne aspekty zamykania powięzi po laparotomii.
7. Nowotwory skóry i układu endokrynnego
- czynniki ryzyka czerniaka i raka Merkla,
- klasyczne objawy chłoniaka tarczycy,
- dziedziczne formy raka rdzeniastego tarczycy,
- triada Carneya oraz nowotwory neuroendokrynne.
8. Ostre stany chirurgiczne
- diagnostyka i leczenie zakażenia śródbrzusznego i ropni wątroby,
- objawy charakterystyczne dla zapalenia wyrostka zakątniczego,
- różnicowanie przyczyn niedrożności mechanicznej i czynnościowej (np. u oparzonych).
Co warto zapamiętać?
Egzamin PES nie polega wyłącznie na wiedzy książkowej, lecz często odwołuje się do klinicznego myślenia i aktualnych wytycznych. Wiele pytań dotyczyło sytuacji granicznych i wymagało wyboru najwłaściwszego postępowania w kontekście aktualnej praktyki.
Optymalizacja przygotowań
Najczęściej powtarzające się tematy to: chirurgia jelita grubego, choroby trzustki, refluks żołądkowo-przełykowy, ostre stany chirurgiczne, leczenie zakażeń i nowotwory. Przygotowując się do egzaminu:
- ucz się przypadkami klinicznymi,
- śledź zmiany w zaleceniach (np. ERAS, klasyfikacje TNM, Bismuth),
- skup się na praktycznych aspektach decyzji terapeutycznych.